In de Oekraïense loopgraven

Deze week zag ik de documentaire 𝟮𝟬𝟬𝟬 𝗠𝗲𝘁𝗲𝗿𝘀 𝘁𝗼 𝗔𝗻𝗱𝗿𝗶𝗶𝘃𝗸𝗮. En die kwam binnen. Van dezelfde maker als 𝟮𝟬 𝗗𝗮𝘆𝘀 𝗶𝗻 𝗠𝗮𝗿𝗶𝘂𝗽𝗼𝗹 – over het beleg van Mariupol. 86 dagen, vijfentwintigduizend doden. Dat was aan het begin van deze oorlog, die inmiddels al zo’n vier jaar voortwoekert.

“2000 meters to Andriivka” is een oorlogsfilm. Alleen: dan écht. De mensen van de bioscoop kwamen ons zelfs speciaal waarschuwen dat dit een schokkende film was. Ze hadden gelijk. Voor iedereen die denkt dat oorlog romantisch is, en zeker voor iedereen die denkt dat we het in West-Europa zwaar hebben: ga deze documentaire zien.

Journalist/cameraman Mstyslav Chernov gaat mee met een bataljon Oekraïense soldaten, die de opdracht hebben het strategisch gelegen dorpje Andriivka te veroveren op de Russen. Het decor is bizar simpel en juist daardoor zo absurd: een strook bos van twee kilometer (vandaar de titel), niet veel breder dan dertig meter. Aan weerszijden liggen compleet kale vlaktes. Als je daar loopt, word je meteen neergeschoten. Dus je móét door dat bos. En over die twee kilometer doen ze drie maanden. Elke meter is een gevecht, ze kruipen van loopgraaf naar loopgraaf, soms letterlijk over hun dode kameraad heen. Ondertussen zien we hoe die jonge jongens begraven worden in hun dorp van herkomst. Het hele dorp loopt uit. De oma die onbedaarlijk huilde: “Dit is nummer 56,” zal me nog lang bijblijven.

In al het mediageweld rond Trump en Groenland moeten we onze ogen op de bal houden: de voortdurende strijd in Oekraïne. Deze week bombarderen de Russen harder en vuiler dan ooit. Doden, en duizenden zonder stroom en water in Kyiv. In de ijskoude winter.

De strijd om dit dorpje is van een grote zinloosheid – kort na de Oekraïense inname is het weer Russisch. Het is een hoogtechnologische oorlog, met zelfdenkende drones, maar ook een loopgravenoorlog. Dit is nu aan de gang, op ons continent.

Het wakkert bij mij ook meteen weer het gevoel aan dat ik meer moet doen. Ja, ik doneerde aan de Vrienden van Oekraïne (www.vvodiel.nl – dank Joris Luyendijk). Ja, ik zorg dat ik goed geïnformeerd ben. En ja, Rens de Jong en ik besteden er veel tijd in de Grip op de Chaos Podcast aan. Maar dat voelt als te weinig.

Toen de Russen kwamen, namen uitzonderlijk veel mensen in Oekraïne hun verantwoordelijkheid. Zoals regisseur Chernov zegt: “Deze jongens pakten een geweer op. Ik mijn camera.”

En wij? Doen wij wel genoeg voor deze jongens? Ik vrees dat ik het antwoord wel weet…