De Schot is ook maar een verzinsel

Oud-diplomaat, Tory parlementarier en schrijver Rory Stewart, die eerder 10.000 kilometer door Iran, Pakistan, India, Nepal en Afghanistan aflegde en daar een bestseller over schreef, loopt nu langs de grens van Engeland en Schotland. In zijn kielzog, zijn bejaarde vader (89), die hem deels te voet, deels per taxi volgt.

Ik las het tijdens een wandeltocht in de Highlands en was zo verzekerd van een toepasselijk decor. Stewart vraagt heel wat van de lezer: veel historische details maken het soms lastig om door de bomen het bos te zien. Steeds moest ik terugslaan naar de pagina met de landkaart om de oorspronkelijke grenzen van Noord- Humbrië en het rijk van de Picten te situeren.

De rode draad in Stewarts relaas wordt gevormd door de stelling dat Schotten en Engelsen helemaal niet de oude volkeren zijn waar ze voor worden gehouden. En zeker niet al eeuwen rotsvast verbonden zijn aan het land waar ze nu wonen. Dit beeld is ontstaan door de vele historici die de onderwerping van kleine volkeren en koninkrijken alsmede het opdelen van land door de eeuwen heen in het kader plaatsen van de onvermijdelijke groei van ‘Schotland’. Terwijl de geschiedenis zich nooit met een dergelijk vooropgezet doel ontwikkeld. Schotland is een recente vinding. De kilt is nog geen eeuw een ‘traditioneel’ kledingstuk, al beweren de vele musea, boeken en parafernalia in kroegen anders.

De beste delen van het boek gaan echter over zijn vader. Centraal staat de relatie tussen vader en zoon. De oude Stewart is ‘larger than life’: Normandiëveteraan, diplomaat, globetrotter, polyglot (hij beheerste onder ander een aantal Chinese dialecten), bezitter van een afgelegen Schotse boerderij en schrijver. Maar bovenal: onuitputtelijk. Voor zijn 82ste verjaardag reist hij met zijn vrouw naar Cuba. 

Het verhaal over  de wandeling van vader en zoon is trefzeker: de bijzondere band, gesmeed langs de lijnen van geschiedenis, bijzondere verhalen en gedeelde interesse in de wereld is mooi beschreven. Het einde van het boek, en daarmee ook van de pa Stewart, is aangrijpend zonder emotioneel te worden. Sterker nog, het beurde me op. De wereld dient verkend te worden; de belangrijkste les uit de rijke levens van vader en zoon Stewart.

De Schotse MarsenRory Stewart, 384 p, Prometheus (2017)